Ayasofya, milattan sonra 537 yılında Bizans hükümdarı Justinian tarafından yaptırılmıştır. 916 yıl kilise olarak kullanıldı. Sonradan 481 yıl cami olarak ve en son olarak da Atatürk tarafından 1935 yılında müze olarak ilan edilmiştir. İsmi Yunanca “Kutsal Bilgelik” anlamına gelir. 532-537 yılları arasında, 5 yılda tamamlandı. Dünya’nın en eski ve en hızlı inşa edilen katedralidir. Günümüzde, dünyanın yüzölçümü bakımından dördüncü büyük katedrali olarak kabul edilir.

Ayasofya artık ibadet yeri olarak kullanılmıyor bu yüzden ziyaret ederken kıyafet ya da fotoğraf çekme konusunda rahat olabilirsiniz. Mimari olarak benzeri olmayan büyüleyici bir yapıya(kare bir alan üzerine değil yuvarlak bir temel üzerinde yapılandırılmıştır) sahip olan Ayasofya, yüzyıllarca Osmanlı camileri için ilham kaynağı olmuştur. Zarar görmüş olmalarına rağmen Ayasofyanın üst kısmındaki muhteşem fresk ve mozaikler hala şehirde en çok ziyaret edilen alanlar arasındadırlar. 2007-2008 yılları arasında tavanın muhteşem yapısını eski ihtişamına döndürme çalışmaları yapılmaya devam ediliyor.

Ayasofya her devirde hazineler dolusu sarflar yapılarak ayakta tutulabilmiştir. Türk’lerin şehri 1453 yılında fethetmeleri, harap durumdaki Ayasofya’nın derhal camiye çevrilerek kurtarılmasına sebep olmuştur. Türk mimarı Koca Sinan’ın 16.yy.da eklediği payanda duvarları, 19. yy. ortasında Mimar Fossati kardeşlerin ve 1930’dan itibaren yapılan diğer restorasyonlar ve kubbenin demir kuşak ile çevrilmesi önemli tamirlerdi. 2000 li yılların restorasyonları, mevcut madeni portatif iskele ile daha seri yapılabilecektir. Ayasofya 916 yıl baş kilise ve 477 yıl cami olarak, aynı tanrıya inanan 2 değişik dinin hizmetinde olduktan sonra Atatürk’ün emri ile müze yapılmıştır. 1930-1935 yılları arasında ortaya çıkartılıp temizlenen bir kısım mozaikler Bizans’ın önemli sanat eserleri arasında yer alırlar. Bizans ve Osmanlı döneminin izlerini taşıyan muhteşem mimarisi ile ülkemizin en çok ziyaret edilen ilk üç müzesinden biridir.

Ayasofya Adresi: Sultanahmet Meydanı, Sultanahmet Eminönü İstanbul

Ayasofya Ziyaret Gün ve Saatleri: Pazartesi günleri dışında her gün 09.00-19.00 saatleri arasında açıktır.

Konu Hakkında Diğer Yazılarımız…

• Yıldız Şehir Müzesi, İstanbul’daki Müzeler, İstanbul’un Tarihi Mekanları
• Avcılar Atatürk Evi Müzesi, İstanbul’da Müzeler, İstanbulda Tarihi Mekanlar
• Kapalıçarşı, İstanbul Çarşıları, İstanbul’un Turistik Mekanları, İstanbul’un Görülmesi Gereken Yerleri
• Florya ATATÜRK Deniz Köşkü, İstanbul’da Köşkler, İstanbulda Görülmesi Gereken Yerler
• Panoramik İstanbul, İstanbulda Sanal Turlar, İstanbulun En Güzel Fotoğrafları, Panoramik İstanbul Fotoğrafları, İstanbulun Turistik Yerleri
• İstanbul Videoları, İstanbul’un Tarihi Mekanları
• Çinili Köşk Müzesi, İstanbul’un Tarihi Mekanları, İstanbul’daki Müzeler
• Şile Akçakese Köyü, Woody Will Tatil Köyü, İstanbul’da Tatil Köyleri

Ayasofya, Sanat Tarihi ve mimarlık dünyasının 1 numaralı yapısı hüviyetindedir. Ayasofya 916 yıl kilise, 481 yıl cami olmuş, 1935′ten bu yana müze olarak tarihi işlevini sürdürmektedir. Mimarisi, ihtişamı, büyüklüğü ve işlevselliği yönünden ilk ve son ünik uygulama olarak görülen Ayasofya; Osmanlı camilerine fikir bazında da olsa esin kaynağı olmuş, doğu-batı sentezinin bir ürünüdür. Bu eser dünya mimarlık tarihinin günümüze kadar ayakta kalmış en önemli anıtları arasında yer almaktadır. Bu nedenle, Ayasofya, tarihi geçmişinin yanı sıra, mimarisi, mozaikleri ve Türk çağı yapıları ile yüzyıllar boyunca tüm insanlığın ilgisini çekmiştir.

Bir Bizans efsanesine göre, İustinianos ayindeyken elinden kutsal ekmeği düşürür ve eğilip alana kadar, bir arı ekmeği alıp uçurur. Bunun üzerine, bütün arı sahiplerinin kovanlarda bu ekmeği aramalarını buyurur. Birkaç gün sonra bir arıcı, elinde diğerlerine hiç benzemeyen bir petekle çıkar gelir ve işte bu petek, Ayasofya’nın planı olur.

Ayasofya’nın bahçesinde bulunan Sultan I. Mahmud’un şadırvanı, sıbyan mektebi, imareti, kütüphanesi, Sultan Abdülmecid’in hünkar mahfeli, muvakkithanesi, Ayasofya’daki Türk çağı örnekleri olup türbeler, iç donanımı, çinileri ve mimarisiyle klasik Osmanlı türbe geleneğinin en güzel örneklerini oluşturmaktadır.  Ayrıca Avrupa mimarisi örneklerinden de; Apsis yarı kubbesinde kucağında çocuk İsa ile Meryem Ana, sağ yanda da Baş Melek mozaikleri bulunmaktadır.

Ayasofya’nın inşaatında kullanılan volkanik kül içeren Horasan harcının, plastik özellikleri nedeniyle deprem gibi güçlü sarsıntıların binada yol açtığı yapısal deformasyonlara uyum sağladığı günümüz araştırmaları tarafından ortaya konulmustur.

Ayasofya’nın Mimari Özellikleri:
Bizans dönemi mimarisinin ve sanatının en görkemli örneklerine sahip olan yapı, Mimar Sinan’ın yaptığı Süleymaniye ve Selimiye Camii’nin esin kaynağı oldu. 916 yıl kilise olarak kullanıldıktan sonra 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethi ile birlikte camiye dönüştürüldü ve cumhuriyetin ilanından sonra 1935 yılında Atatürk’ün emriyle müze olarak kullanılmaya başlandı.

Mozaikleriyle ünlü yapıyı 55.60 m. yüksekliğinde ve içten 30.80.-31.88 m. çapında 40 kaburgalı bir kubbe örtmektedir. Binanın ağırlığını 40′ı aşağıda, 67′si üst katta 107 sütun taşımaktadır. Mimari yönden incelendiğinde büyük bir orta mekân, iki yan mekân (nef), absis, iç ve dış nartekslerden meydana gelmiştir. İç mekân, 100 x 70 m. ölçüsünde olup, üzeri dört büyük ayağın taşıdığı 55 m. yüksekliğinde, 30.31 m. çapında kubbe ile örtülmüştür.

Ayasofya’nın mimarisinin yanı sıra mozaikleri de büyük önem taşımaktadır. En eski mozaikler iç narteks ve yan neflerde altın yaldızlı geometrik ve bitkisel motifli olan mozaiklerdir. Figürlü mozaikler 9.-12. yüzyıllarda yapılmıştır. Bunlar İmparator kapısı üzerinde, absiste, çıkış kapısı üzerinde ve üst kat galeride görülmektedir. Üst galerideki, Meryem Ana’nın ve Vaftizci Yahya’nın da temsil edildiği büyük mozaikte İsa Peygamber’in yüzünün sağ ve sol yarıları birbirinden farklı olarak temsil edilmiştir. Bu özellik Leonardo da Vinci’nin ünlü eserinde de görülmekle birlikte, Ayasofya’daki bu mozaik 12.yy.’da yapılmış olduğundan Vinci’nin eserinden daha eskidir.

Ayasofya’da, mevlut okuma balkonunun yanında, zeminde bulunan, çeşitli renklerde dairesel taşlar içeren, Yerin göbeği anlamındaki Omphalion (omphalos) adını taşıyan, kare biçimli alan, Bizanslılar’ca Dünya’nın merkezi olarak kabul edilmiş olduğundan Bizans imparatorlarının taç giyme törenlerine sahne olmuştur.

Ayasofya’ya Nasıl Gidilir:
İstanbul’un Anadolu yakasından gelecek olanlar vapurla Eminönü’ne geçip, Sirkeci’den banliyö trenine binip Cankurtaran istasyonunda inebilir. Eminönü’nden tramvaya binip Sultanahmet durağında indikten sonra yürüyerek ulaşabilir.

Bakırköy, Küçükçekmece, Avcılar yönünden gelecekler için en rahat ulaşım tren. Cankurtaran istasyonunda inip, yürümek yeterli. Merter’den kalkıp Zeytinburnu’ndan geçerek Sirkeci’ye ulaşan hafif tramvayla Sultanahmet’e gelmek, oradan da yürümek de mümkün.

Ziyaret Gün ve Saatleri: Pazartesi günleri dışında her gün 09.30-16.30 saatleri arasında açıktır.
Not: Ayasofya Müzesi ve Galeri Katı Giriş ücretlidir.

Konu Hakkında Diğer Yazılarımız…

• Pierre Loti Tepesi, İstanbulda Gezilecek Yerler, İstanbulda Görülmesi Gereken Mekanlar
• Kapalıçarşı, İstanbul Çarşıları, İstanbul’un Turistik Mekanları, İstanbul’un Görülmesi Gereken Yerleri
• İstanbul’un Manzara Terasları, İstanbulun En Güzel Fotoğrafları
• İstanbul Topkapı Sarayı, Topkapı Sarayı’nın Tarihçesi
• Karıncalar Turizm, İstanbuldaki Tur Şirketleri, İstanbuldaki Gezi Şirketleri
• Beylerbeyi Sarayı, İstanbulda Saraylar, İstanbul’un Tarihi Mekanları
• İstanbul Videoları, İstanbul’un Tarihi Mekanları
• Ayasofya Müzesi, İstanbul’da Müzeler, İstanbul’da Görülmesi Gereken Yerler, İstanbul’da Tarihi Mekanlar