Çemberlitaş Hamamı, İstanbul’daki Tarihi Mekanlar

Yazının kategorisi İstanbul Kent Rehberi

Çemberlitaş Hamamı

Çemberlitaş Hamamı; Çemberlitaş’ta Divanyolu üzerinde I. Constantinus’un (m.s. 324-337) diktirdiği anıtın Vezir hanı tarafında yer alır. Hamam Sultan II. Selim’in kadını ve Sultan III. Murad’ın annesi Nûrbânû Sultan tarafından Üsküdar’da Toptaşı’nda Vâlide-i Atik Külliyesi’ne gelir getirmesi için 1584 yılında, Mimar Sinan’a yaptırılmış ve vakfedilmiştir.

Birbirinin tamamen benzeri ve yan yana bitişik kadınlar ve erkekler kısımdan oluşan bu çifte hamam; Valide Sultan Hamamı, Gül Hamamı, isimleriyle de anılmıştır. Günümüzde turistik hamam sefalarıyla yapancı konuklarını ağırlamaya devam eden hamam, 16. yüzyıl Osmanlı hamam mimarisinin şaheserlerinden biridir.

Kapalıçarşı yakınında bulunan Hamamın camekânı (soyunma odası) kubbeyle örtülmüş ve camekânın etrafına üç katlı soyunma odaları inşa edilmiştir. Camekândan üstü üç kubbeyle örtülü ılıklığa geçilir. Ilıklıktan ise hamam mimarisinin ana yapısı olan harareye geçilmektedir. Hararenin dört köşesinde; üzeri kubbeyle örtülü dört halvet (Hamamlarda çok sıcak küçük yer), toplam altı sofa ve büyük kubbeyi taşıyan on iki sütun vardır. Halvetlerin önünde ise Köprülü Mehmet tarafından yerleştirildiği söylenen göbek taşları yer alır. Göbek taşlarında bugün bazı yerleri silinmiş olan Osmanlı yazıtları bulunur ki bunlar, tarihin fantastik dehlizlerinden günümüze kalan enfes dokulardır.

Tarihi yapının kadınlar kısmındaki camekân, yol çalışmaları esnasında kesilmiş ve bir dönem börekçi olarak faaliyet göstermiştir. Ayrıca, kadınlar kısmının yıkanma yerleri de kâğıt deposu olarak bir dönem kullanıldıktan sonra; Hamam, 1988 yılında restore edilmiş ve ziyaretçilere açılmıştır.

Erkekler kısmının girişi Vezir Hanı Caddesi üzerindedir ve yol kotunun zamanla yükselmesi sonucunda bugün on basamakla inilen çukur bir giriş niteliğindedir. Giriş üzerinde bir saçak mevcuttur. Giriş kapısı üzerinde etrafı rumilerle bezeli üç sıra halinde hazırlanmış altı mısralı bir kitabe vardır. Kadınlar kısmının girişi ise Divanyolu Caddesi üzerinde Sultan Mahmut Türbesi tarafında iken, bugün kadınlar da erkekler girişini kullanmakta ve içeriden yeni açılan bir yan kapı ile kendi bölümlerine ayrılmaktadırlar. Bugün sadece kadınlar kısmının aydınlık feneri orijinal durumdadır.

Yine her iki kısımdan da üçer kubbe ile örtülü ılıklığa geçilir. Ilıklıkta orta kubbenin altından girilen ahşap bir kapı ile sıcaklık bölümüne geçilir. Çemberlitaş Hamamı’nın sıcaklık bölümlerinin planında hamam mimarisindeki geleneklerden tamamıyla uzaklaşılmıştır. Bu, Mimar Sinan’ın farklı denemeler yapmayı sevmesi ile açıklanmaktadır. Dıştan kare olan bu mekânlar içeride çepeçevre on iki sütundan meydana gelen bir sütun halkası ile on iki köşeli bir çokgene dönüştürülmüştür. Onikigen ile dış kare arasında kalan dört köşeye büyük bir ustalıkla kubbeli halvet hücreleri yerleştirilmiştir. Halvetler arasında da dört adet sofa oluşturulmuştur. Sıcaklığa bu sofalardan birinden girilmektedir. Sıcaklık bölümünü örten büyük kubbeyi baklavalı başlıklı sütunlar üzerindeki sivri kemerler taşımaktadır. Köşelerdeki halvet hücreleri mermer şebekelerle ana mekândan ayrılırlar ve bu şebekelerin üzeri lale şeklindedir. Şebekelerin her yan ve ön yüzünde birer kitabe vardır ve halvete ön yüzdeki kemerli bir kapı ile girilir. Bunların üzerlerinde beyitler işlenmiştir ve üçgen biçimindeki alınlıkları ise tomurcuklarla bezenmiştir. Hamamın toplam 38 kurnası vardır. Kubbenin altında çok yüzlü büyük bir göbek taşı bulunmaktadır.

Yapı, Mimar Sinan’ın son dönem eserleri arasındadır. Ustalığının son döneminde de sadelikten vazgeçmeden fonksiyon zenginliği, zarafet ve dinginliği bu yapıda buluşturmuştur.

Yağ ve sabunla masaj gibi hamam keyfinin vazgeçilmez hizmetleri de verilen ve İstanbul’un en güzel hamamlarından biri olarak geçmişten geleceğe sürdürdüğü yolculuğu, tüm tarihi eserlerimiz gibi devam ettirmeye çalışan Çemberlitaş Hamamı, bugün Baltacı ve Bayrak aileleri tarafından ortaklaşa işletiliyor.

Sizler de tarihin yıkıntıları arasında yaşamayı bilmiş bu eşsiz mirası tanımak istiyorsanız, Çemberlitaş Hamamı’na gitmeyi unutmayın…

Adres : Vezirhan Caddesi No:8, 34440 Çemberlitaş – İstanbul / Türkiye

Tel : 0212. 522 79 74 – 0212. 520 18 50

Faks : 0212. 511 25 35

Web : http://www.cemberlitashamami.com.tr/

Yorumlarınız..


1 tane Yorum “Çemberlitaş Hamamı, İstanbul’daki Tarihi Mekanlar”

  1. 1
    kemal Diyor ki:

    atatürk ün baş örtüye karşı olması

Sen de Yorum Yazmak ister misin?